فرمت‌های تصویر به زبان ساده: JPG، PNG، WebP، AVIF، GIF، BMP و ICO
برای عکس، لوگو، اسکرین‌شات، صفحهٔ وب، چاپ و شبکه‌های اجتماعی از کدام فرمت استفاده کنید و چرا.
هر فرمت تصویر مجموعه‌ای از بده‌بستان‌ها میان حجم فایل، کیفیت، شفافیت، انیمیشن و سازگاری است. اگر فرمت اشتباهی انتخاب کنید، یا فایلی پف‌کرده خواهید داشت یا لوگویی تار. این راهنما توضیح می‌دهد هر فرمت در چه کاری خوب است و اعدادی را که برای تصمیم‌گیری لازم دارید در اختیارتان می‌گذارد.
دو نوع فشرده‌سازی
فشرده‌سازی بدون اتلاف تک‌تک پیکسل‌ها را دقیقاً نگه می‌دارد و فقط راه کارآمدتری برای نوشتن همان داده پیدا می‌کند، درست مثل کاری که ZIP انجام می‌دهد. یک تصویر بدون اتلاف را هزار بار باز و ذخیره کنید، هیچ تغییری نمی‌کند. PNG، BMP، GIF و WebP بدون اتلاف به همین شکل کار می‌کنند.
فشرده‌سازی با اتلاف بخشی از اطلاعات را دور می‌ریزد و سراغ جزئیاتی می‌رود که چشم انسان کمتر به آن‌ها حساس است: بافت‌های ریز، تفاوت‌های جزئی رنگ و نویز با فرکانس بالا. نتیجه می‌تواند یک‌دهم حجم فایل بدون اتلاف باشد، بی‌آنکه تفاوتی دیده شود، اما هر بار ذخیرهٔ دوباره کمی بیشتر از کیفیت می‌کاهد. JPG، WebP با اتلاف و AVIF به این شکل کار می‌کنند.
قاعدهٔ اول مستقیماً از همین‌جا می‌آید: برای عکس‌ها که پر از نویز و بافتی هستند که کسی متوجه نبودشان نمی‌شود، از فرمت‌های با اتلاف استفاده کنید و برای گرافیک‌هایی با لبه‌های تیز، رنگ‌های یکدست و متن، که در آن‌ها هر پیکسل اهمیت دارد، از فرمت‌های بدون اتلاف.
فرمت به فرمت
JPG (JPEG)
فرمت عکس از سال 1992. با اتلاف، رنگ 8 بیتی، بدون شفافیت و بدون انیمیشن. هر دستگاه و نرم‌افزاری که تا امروز ساخته شده از آن پشتیبانی می‌کند. تنظیم کیفیت از 0 تا 100 این بده‌بستان را کنترل می‌کند و 80 تا 85 بهترین نقطه برای کارهای روزمره است. ضعف‌هایش «بلوک‌بلوک شدن» آشکار در کیفیت پایین، موج‌های مزاحم دور لبه‌های تیز و نداشتن شفافیت است. از آن برای عکس‌هایی استفاده کنید که قرار است جایی بیرون از مرورگر بروند: ایمیل، چاپ، فروشگاه‌های اینترنتی و نرم‌افزارهای قدیمی.
PNG
بدون اتلاف، رنگ تا 16 بیت، شفافیت کامل آلفا و بدون انیمیشن (APNG وجود دارد اما کمیاب است). انتخاب درست برای لوگو، آیکون، اسکرین‌شات، نمودار، چارت و هر تصویری که پس‌زمینهٔ شفاف لازم دارد. ضعفش حجم است: یک عکس با فرمت PNG ممکن است ده برابر JPG حجم داشته باشد. هرگز در وب‌سایت برای عکس از PNG استفاده نکنید.
WebP
فرمت وب Google که اکنون همهٔ مرورگرهای فعلی از آن پشتیبانی می‌کنند. هر دو حالت با اتلاف و بدون اتلاف را دارد، در هر دو حالت از شفافیت پشتیبانی می‌کند و انیمیشن هم دارد. WebP با اتلاف در کیفیت برابر حدود 25 تا 35% کم‌حجم‌تر از JPG است و WebP بدون اتلاف حدود 25% کم‌حجم‌تر از PNG. برای هر چیزی که در مرورگر نمایش داده می‌شود، بهترین فرمت همه‌منظوره است. ضعفش سازگاری بیرون از مرورگر است: نرم‌افزارهای قدیمی دسکتاپ، برخی برنامه‌های ایمیل و بسیاری از فرم‌های آپلود هنوز آن را نمی‌پذیرند.
AVIF
جدیدتر از همه و بر پایهٔ کدک ویدیویی AV1. معمولاً در کیفیت برابر 50% کم‌حجم‌تر از JPG و 20% کم‌حجم‌تر از WebP است و از شفافیت، انیمیشن و طیف رنگی گسترده پشتیبانی می‌کند. از سال 2024 همهٔ مرورگرهای فعلی از آن پشتیبانی می‌کنند. رمزگذاری آن کند است، به‌ویژه در مرورگر، و پشتیبانی در نرم‌افزارهای غیرمرورگری هنوز ناقص است. وقتی حجم فایل اهمیت حیاتی دارد و محیط نمایش در اختیار خودتان است از آن استفاده کنید و در کنارش یک نسخهٔ جایگزین WebP یا JPG هم ارائه دهید.
GIF
از سال 1987. محدود به 256 رنگ در هر فریم، شفافیت تک‌رنگ و انیمیشن، که تنها دلیل حضور همیشگی‌اش همین انیمیشن است. برای عکس افتضاح، برای گرافیک ساده قابل قبول و از نظر سازگاری بی‌رقیب. برای تصاویر ثابت، PNG هر کاری که GIF می‌کند بهتر انجام می‌دهد و برای انیمیشن، MP4 یا WebP متحرک بسیار کم‌حجم‌ترند.
BMP
بیت‌مپ فشرده‌نشدهٔ Windows. فایل‌های بسیار بزرگ، بدون شفافیت در کاربرد رایج و بدون فشرده‌سازی. تنها به این دلیل باقی مانده که خواندنش بی‌نهایت ساده است و این برای دستگاه‌های نهفته و نرم‌افزارهای قدیمی مهم است. هرگز از آن برای وب یا بایگانی استفاده نکنید.
ICO
فرمت آیکون Windows و فاوآیکون مرورگر. چند اندازه از یک تصویر را در یک فایل نگه می‌دارد تا اندازهٔ مناسب برای زبانه، نشانک یا میان‌بر دسکتاپ انتخاب شود. با ابزار تبدیل PNG به ICO از یک فایل PNG ساخته می‌شود.
جدول مقایسه
| فرمت | فشرده‌سازی | شفافیت | انیمیشن | حجم عکس در مقایسه با JPG | سازگاری |
|---|---|---|---|---|---|
| JPG | با اتلاف | خیر | خیر | 1 برابر | همه‌جا |
| PNG | بدون اتلاف | بله، آلفای کامل | خیر | 5 تا 10 برابر | همه‌جا |
| WebP | هر دو | بله، آلفای کامل | بله | 0.65 تا 0.75 برابر | همهٔ مرورگرها، بیشتر برنامه‌های امروزی |
| AVIF | هر دو | بله، آلفای کامل | بله | 0.5 برابر | همهٔ مرورگرهای فعلی، برنامه‌های اندک |
| GIF | بدون اتلاف، 256 رنگ | بله، روشن یا خاموش | بله | 2 تا 4 برابر (با کیفیت بدتر) | همه‌جا |
| BMP | ندارد | خیر | خیر | 20 تا 30 برابر | همه‌جا، اما به‌ندرت استفاده می‌شود |
کدام فرمت برای کدام کار
- عکس در وب‌سایت: WebP با کیفیت 75 تا 85 و اگر ناچارید از مرورگرهای خیلی قدیمی پشتیبانی کنید، JPG به‌عنوان جایگزین. اگر کم‌حجم‌ترین صفحه‌های ممکن را می‌خواهید، AVIF.
- لوگو و آیکون در وب‌سایت: اگر SVG دارید همان را به کار ببرید، وگرنه PNG یا WebP بدون اتلاف.
- اسکرین‌شات: PNG. فشرده‌سازی با اتلاف متن را تار می‌کند.
- پیوست ایمیل: JPG برای عکس و PNG برای گرافیک. WebP نفرستید، چون برنامه‌های ایمیل زیادی آن را درست نمایش نمی‌دهند.
- چاپ: JPG با کیفیت 95 یا PNG/TIFF، با 300 پیکسل در هر اینچ از اندازهٔ چاپی.
- شبکه‌های اجتماعی: JPG یا PNG. هر پلتفرمی هنگام آپلود دوباره فشرده‌سازی می‌کند، پس با کیفیت بالا و ابعاد درست آپلود کنید.
- محصولات دوربری‌شده با پس‌زمینهٔ شفاف: PNG برای بیشترین سازگاری و WebP برای وب.
- فاوآیکون: ICO به همراه یک PNG برای صفحهٔ اصلی گوشی‌ها.
تبدیل فرمت‌ها به یکدیگر
همهٔ تبدیل‌های این سایت در مرورگر خود شما انجام می‌شوند. رایج‌ترین مسیرها PNG به WebP و JPG به WebP برای وب، WebP به JPG و WebP به PNG برای سازگاری و PNG به JPG برای کم کردن حجم عکس‌هایی است که با فرمت اشتباه ذخیره شده‌اند. ابزار فشرده‌سازی تصویر همهٔ این فرمت‌ها را به‌صورت گروهی پردازش می‌کند.