ZIP, GZIP, TAR, 7z en RAR uitgelegd
Wat elk archiefformaat doet, waar het zonder extra software opent, en welk je voor een bepaalde klus gebruikt.
Archiefformaten doen twee afzonderlijke klussen die makkelijk door elkaar worden gehaald: bundelen van veel bestanden tot één, en comprimeren van gegevens om ze kleiner te maken. Sommige formaten doen beide, sommige maar één, en weten welk wat doet verklaart het grootste deel van de verwarring rond .zip, .gz, .tar.gz, .7z en .rar.
Bundelen versus comprimeren
Een bundel is één bestand dat andere bestanden bevat met hun namen en mappenstructuur. Tar doet precies dit en niets anders: een .tar-bestand is helemaal niet gecomprimeerd. Een compressor neemt één gegevensstroom en maakt die kleiner. Gzip doet precies dit en niets anders: een .gz bevat precies één gecomprimeerd bestand. ZIP, 7z en RAR doen beide tegelijk, ze comprimeren elk bestand en bundelen ze samen.
Daarom heeft de Unix-wereld .tar.gz: eerst tar om te bundelen, dan gzip om te comprimeren. Het is ook waarom een .gz-bestand dat van een server is gedownload na het uitpakken gewoon één bestand is.
De formaten
| Formaat | Bundelt? | Comprimeert? | Opent zonder extra software op | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|---|
| ZIP | Ja | Ja (DEFLATE) | Windows, macOS, iOS, Android, Linux | Bestanden versturen en delen; de universele keuze |
| GZIP (.gz) | Nee | Ja (DEFLATE) | macOS, Linux; niet Windows | Webassets, logs, databasedumps, losse grote bestanden |
| TAR | Ja | Nee | macOS, Linux; niet Windows | Unix-rechten en -structuur behouden |
| TAR.GZ / .tgz | Ja | Ja | macOS, Linux; niet Windows | Softwarebroncode, serverback-ups, Linux-pakketten |
| 7z | Ja | Ja (LZMA) | Nergens native; heeft 7-Zip of vergelijkbaar nodig | Maximale compressie voor grote archieven |
| RAR | Ja | Ja (propriëtair) | Nergens native; heeft WinRAR of een uitpakker nodig | Oude downloads, meerdelige archieven |
Hoeveel kleiner bestanden werkelijk worden
Al deze formaten werken door herhaling te vinden. Tekst, spreadsheets, code, logs en ongecomprimeerde afbeeldingen en audio zitten vol herhaling en krimpen enorm. Bestanden die al gecomprimeerd zijn, waaronder JPG, PNG, MP3, MP4, PDF en moderne Office-documenten (die intern ZIP-bestanden zijn), zijn hun herhaling al kwijt en krimpen nauwelijks.
| Inhoud | ZIP / GZIP | 7z (LZMA) |
|---|---|---|
| Platte tekst, CSV, logs | 75 tot 90% kleiner | 80 tot 93% kleiner |
| Broncode | 70 tot 85% | 78 tot 90% |
| WAV-audio, BMP-afbeeldingen | 30 tot 60% | 35 tot 65% |
| Office-documenten | 5 tot 15% | 10 tot 20% |
| JPG, MP4, MP3, PDF | 0 tot 3% | 0 tot 5% |
De praktische les: een map met foto's zippen maakt één handig bestand, maar geen kleiner bestand. Om de grootte van een fotoset te verkleinen, comprimeer je eerst de afbeeldingen zelf met de afbeeldingscompressor, en zip je ze daarna om te versturen.
Welk je gebruikt
- Bestanden naar iemand sturen: ZIP. Iedereen kan het openen, op elk apparaat, zonder iets te installeren. Maak er een met de ZIP-tool.
- Eén groot bestand voor een server, een pijplijn of een gegevensimport: GZIP. Dat is wat servers en tools verwachten. Zie de GZIP-tool.
- Een Linux- of macOS-map back-uppen met rechten intact: TAR.GZ.
- Iets enorms archiveren waar elke megabyte telt en de ontvanger technisch is: 7z.
- Een oude download openen: RAR heeft een uitpakker zoals 7-Zip nodig; er is vandaag geen reden om nieuwe RAR-bestanden te maken.
Archieven met wachtwoord
De oorspronkelijke wachtwoordbeveiliging van ZIP is zwak en kan snel worden gekraakt; ZIP met AES-versleuteling (aangeboden door 7-Zip en WinZip) en de ingebouwde AES van 7z zijn sterk. Als je een bestand moet beschermen in plaats van alleen bundelen, gebruik dan AES en deel het wachtwoord via een ander kanaal dan het archief zelf. Browsertools, ook die op deze site, kunnen versleutelde archieven niet openen, omdat de inhoud zonder de sleutel onleesbaar is.
Archieven openen zonder software te installeren
Windows opent ZIP native, maar niet .gz, .tar of .7z. macOS opent ZIP, .gz en .tar.gz, maar niet .7z of .rar. Voor ZIP en .gz op elk apparaat openen de tools unzip en gunzip hier ze in je browser en laten je de inhoud downloaden zonder dat er iets wordt geüpload.